2022’nin sonlarında ChatGPT’nin piyasaya sürülmesi, yapay zekânın gelişiminde emsali görülmemiş bir kilometre taşı oldu. Microsoft ve OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT, saniyeler içinde her türden insan benzeri metin üretebilen yeni nesil bir sohbet robotudur. En popüleri olsa da ChatGPT, metin, görüntü, video ve ses gibi içerik oluşturmaya odaklanan yapay zekânın bir alt alanı olan üretken yapay zekâ araçlarından yalnızca biridir.
ChatGPT gibi üretken yapay zekâ araçları hemen hemen tüm endüstri ve sektörleri dönüştürecek gibi görünüyor. Ancak devam eden yapay zekâ devrimi yalnızca faydalarla gelmiyor; aynı zamanda dikkatle değerlendirilmesi gereken toplumsal, ekonomik ve çevresel riskler de barındırıyor.
İşletmeler ve hükümetler, yapay zekâyı nasıl düzenleyeceklerini düşünüyor. Örneğin, güvenlik standartlarını belirlemek ve olası tehlikeleri azaltmak için zaman kazanmak amacıyla teknoloji liderleri kısa süre önce, ChatGPT gibi güçlü yapay zekâ araçlarının geliştirilmesine altı aylık bir ara verilmesi çağrısında bulundu. Kamu tarafında ise dünya genelinde hükümetler, yapay zekâ araçlarının topluma güvenli, şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde ulaşmasını sağlamak için önlemler ve yapay zekâ düzenlemeleri öneriyor.
Bu yazıda, yapay zekâyı düzenlemek için hukuki standartlara sahip olmanın önemini, önerilen yapay zekâ mevzuatının ChatGPT gibi popüler araçlar üzerindeki etkisini ve yapay zekâ düzenlemelerinin gelecekteki yapay zekâ gelişimini nasıl şekillendireceğini değerlendireceğiz.
Yapay Zekâ Düzenlemeleri Neden Önemli?
Yapay zekâ gibi son teknoloji uygulamalar, yaşam biçimimizi köklü bir şekilde dönüştürme potansiyeline sahiptir. Yapay zekâ devrimi henüz emekleme aşamasında ve yarının toplumunun nasıl görüneceği için şimdiden kesin konuşmak mümkün değil. Ancak yapay zekânın yalnızca olumlu sonuçlar doğurmasını sağlamak için, toplumun gelişimini kontrol edecek ve yönlendirecek doğru aracılara ihtiyacı var. İşte bu noktada yapay zekâ düzenlemeleri önemli bir rol oynar.
Aşağıda, yapay zekâyı düzenlemek için bazı ikna edici nedenlerin bir listesini bulabilirsiniz:
- Yapay zekâ temel hakları önemli ölçüde etkileyebilir. Hükümetler ve şirketler, hayatımız üzerinde büyük etkileri olabilen kararlar almak için yapay zekâyı kullanıyor; bu da yaşam hakkı, şeref, mahremiyet ve veri koruması gibi temel haklar açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.
- Yapay zekâ ayrımcılığı körükleyebilir. Yapay zekâ araçları önyargılı olduğunda, çoğu zaman azınlık gruplarının aleyhine ayrımcı kararlar ortaya çıkar.
- Yapay zekâ toplumsal huzursuzluğu artırabilir. Yapay zekâ sahte haberler oluşturmak ve yanlış bilgilendirmeyi yaymak için kullanıldı; bu da toplumsal huzursuzluk ve kutuplaşmaya yol açtı.
- Yapay zekânın hesap verebilir olması gerekir. Yapay zekânın geliştirilmesi ve kullanımında yer alan aktörler, doğru kullanımdan sorumlu tutulmalıdır. Yapay zekânın güvenliğini ve güvenilirliğini sağlamak için bir dizi kural ve standarda ihtiyaç vardır.
- Yapay zekânın şeffaf olması gerekir. Algoritmik opaklık, yapay zekâyla ilişkilendirilen temel endişelerden biridir. Yapay zekâ düzenlemeleri, ChatGPT gibi araçları denetlemek ve maliyetlerini ile etkilerini daha iyi anlamak için gerekli şeffaflık önlemlerini getirebilir.
Yapay Zekâ Düzenlemelerinin Mevcut Durumu
ChatGPT ve diğer güçlü üretken yapay zekâ araçlarının yayınlanmasının ardından, hükümetler yapay zekâyı düzenlemek için harekete geçmeye başladı.
Dünya genelinde yapay zekâ düzenlemelerine ilişkin en güncel gelişmelerin listesi şu şekildedir:
- ABD. Hükümet kısa süre önce, ChatGPT gibi yapay zekâ araçlarına düzenleyici önlemler getirilip getirilmeyeceğini değerlendirmek üzere bir teknik inceleme başlattı. Bu olası düzenlemenin, 2022’de önerilen ve halihazırda taslak aşamasında bulunan sözde Algoritmik Hesap Verebilirlik Yasası ile nasıl ilişkili olacağı ise belirsizliğini koruyor. Bu arada ABD, Yapay Zekâ Haklar Bildirgesi ve Yapay Zekâ ve Algoritmik Adalet Girişimi ile kısmen de olsa yapay zekâyı halihazırda düzenlemiş durumdadır.
- Avrupa Birliği. 2021’de önerilen ve şu anda müzakere aşamasında olan AB Yapay Zekâ Yasası, büyük bir aktörün yapay zekâyı düzenlemeye yönelik ilk girişimidir. Yasa, bazı yapay zekâ uygulamalarının yasaklandığı, yüksek riskli kabul edilenlerin ise pazara girebilmek için belirli şartları karşılaması gereken risk esaslı bir yaklaşım önerir. Üretken yapay zekâdaki son patlamanın ardından taslak teklifte yeni revizyonlar bekleniyor.
- Kanada. Ülke, Avrupa’daki muadilindeki gibi risk esaslı bir yaklaşım izleyen Yapay Zekâ ve Veri Yasası adlı kendi yapay zekâ yasasını görüşüyor. Üretken yapay zekânın etkisini ele almak için yeni revizyonlar bekleniyor.
- Çin. Yakın zamanda, Çin ülkede geliştirilen ChatGPT benzeri yapay zekâ araçlarını kontrol etmek için kurallar önerdi. Önerilen kurallar, bu araçların çıkardığı içerikten şirketleri sorumlu tutacak ve kullanıma sunulmadan önce belirli standartlara uyulmasını zorunlu kılacak.
Yapay Zekâ Düzenlemelerinin ChatGPT Üzerindeki Sonuçları
Yapay zekâyı düzenlemek için geçerli nedenler ve önceki bölümlerde belirtilen yeni girişimlere rağmen, yapay zekâ gibi öncü teknolojileri düzenlemek zorlu bir görevdir; zira hükümetlerin bu teknolojilerin sağladığı faydalara erişimi ve yeniliği güvence altına alırken toplumu beklenmedik risk ve tuzaklardan korumanın bir yolunu bulması gerekir. Bu nedenle yapay zekâ şimdilik büyök ölçüde düzenlenmemiş durumdadır.
Halihazırda yürürlükte bir yapay zekâ mevzuatı olmadığı için, düzenleme girişimlerinin büyük kısmı veri koruma mevzuatları gibi yürürlükteki diğer yasalar üzerinden yapılmıştır. Örneğin, İtalya, AB Veri Koruma Düzenlemesi’nin olası ihlalleri nedeniyle ChatGPT’yi geçici olarak yasakladı. Fransa, İspanya ve Almanya gibi diğer Avrupa ülkeleri ise konunun Avrupa düzeyinde görüşülmesini bekleyerek benzer adımlar atmaya hazırlanıyor.
Yakın zamanda yürürlüğe girecek yapay zekâ düzenlemeleri, ChatGPT’nin yayınlanmasının ardından gündeme gelen bazı endişeleri muhtemelen ele alacaktır; örneğin:
- Gizli bilgilerin işlenmesi. ChatGPT, modellerini eğitmek için kullanıcıların sağladığı verileri, hassas veriler de dahil olmak üzere, kullanır. Gizlilik uzmanları, bu politikanın kişisel verilerin veya gizli bilgilerin sızmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Örneğin, Samsung çalışanları yakın zamanda gizli kodu yanlışlıkla ChatGPT’ye sızdırdıklarını fark etti. Yakın zamanda yürürlüğe girecek yapay zekâ düzenlemeleri, hassas verilerin işlenmesinin veri koruma yasalarını ihlal etmemesini sağlayabilir.
- Denetlenmeyen içerik. ChatGPT bazı içerik filtreleriyle donatılmıştır ancak doğru istemlerle bu filtreler aşılabilir. Ayrıca çocuklar gibi kırılgan kullanıcıların uygunsuz dil ve yetişkin içeriklere maruz kalabileceğine dair endişeler vardır. Yapay zekâ düzenlemeleri bu sorunlara yönelik açık güvenceler getirebilir.
- ChatGPT çıktılarının kaynağı. ChatGPT şu anda yanıtlarını oluşturmak için hangi kaynakları kullandığını belirtmiyor. Bu durum, sunulan bilginin doğruluğunu ve güvenilirliğini kullanıcılar için teyit etmeyi zorlaştırabilir ve yanlış bilginin yayılması riskini artırabilir.
- İntihal ve telif hakkı. ChatGPT’yi eğitmek için kullanılan verilerin atfı ve oluşturduğu içeriğin sahipliğine ilişkin çeşitli hukuki sorunlar bulunuyor. Telif hakkı ve fikri mülk alanlarında emsal oluşturan bir durum yok. Bu noktaların netleştirilmesi için gelecekte yapay zekâ düzenlemelerine ihtiyaç var.
- ChatGPT nerelerde kullanılmalı. ChatGPT’nin olasılıkları sınırsızdır; ancak bazı senaryolardaki kullanımlar olumsuz sonuçlara yol açabilir. Örneğin, ChatGPT’nin eğitim üzerindeki etkilerine ilişkin hararetli bir tartışma yürüyor. Öğrenciler sınav sorularını yanıtlamak veya ödev yazmak için onu kullanırsa ne olur? Öğretmenler sınıfta ChatGPT kullanmalı mı? Bunlar açık uçlu sorular olmaya devam ediyor; ancak gelecekteki yapay zekâ yasalarının bu konuların bazılarını düzenlemesi muhtemeldir.
Sonuç
ChatGPT gibi araçların arkasındaki teknoloji şirketleri dünyayı şaşırttı. Onlar yapay zekâ devriminin öncüleridir; ancak bu devrimi yönlendirmek ve olumlu sonuçlar vermesini sağlamak hükümetlere düşer. Dünyanın dört bir yanındaki yasa koyucular iddialı yapay zekâ düzenlemeleriyle harekete geçiyor. Bu hukuki gelişmeleri yakından takip etmek önemlidir; çünkü bugün yapay zekâya yaklaşım biçimimiz, yarın yaşadığımız dünyayı tanımlayacak.
Bu arada, ChatGPT ve arkasındaki sihri takipte kalmanız için şu DataCamp materyallerini şiddetle öneririz:
- Introduction to ChatGPT dersimizle ChatGPT’ye başlayın.
- Veri bilimi için ChatGPT istemlerine yönelik bu kullanışlı ipuçları sayfasını indirin.
- ChatGPT’nin işinize nasıl fayda sağlayabileceğini anlamak için ChatGPT ve GPT-3’ün İş Akışlarını Nasıl Güçlendirdiği konulu bu podcast bölümünü dinleyin.
- Şu makalemizi okuyun: Veri Bilimi için Bard ve ChatGPT Karşı Karşıya
- Whisper API hakkında eğitici içerik
- DataCamp ile yapay zekâ öğrenmeye başlayın
