GraphQL vs. REST: Kapsamlı Rehber

API’ler modern web ve mobil uygulamaların bel kemiğidir. Telefonunuzdaki neredeyse her uygulama ve ziyaret ettiğiniz her web sitesi, ekranda görünen verileri almak ve onlarla etkileşime geçmek için API’leri kullanır. 

REST ve GraphQL, en yaygın iki API tasarım paradigmasıdır. Bu rehber, her ikisinin temel farklarını, faydalarını ve en iyi kullanım senaryolarını inceleyecek; böylece kendi projeniz ya da projeleriniz için hangi yaklaşımı tercih edeceğinizi seçebilirsiniz.

Bir dakika, API nedir?
API (Application Programming Interface - Uygulama Programlama Arayüzü) kavramına tamamen yabancıysanız, Streamlined Data Ingestion with Pandas kursumuzu incelemeyi düşünün. Bu kurs, uygulamaların API’leri kullanarak diğer programlarla — ve tersi yönde — birbirlerinin iç işleyişinin detaylarını bilmeden nasıl haberleşebildiğini öğretir. Kurs, uygulamaların bilgi talep etmek ve değiş tokuş etmek için kullandığı kural ve protokoller konusunda sizi uzmanlaştıracaktır.

REST Nedir?

REST (Representational State Transfer), 2000’lerin başından bu yana web servisleri geliştirmek için kullanılan bir mimari stildir. Ölçeklenebilir ve durumsuz (stateless) API’ler oluşturmak için bir dizi kısıt ve ilke tanımlar. REST API’ler (RESTful API’ler olarak da bilinir) hafif olacak şekilde tasarlanır ve HTTP’yi destekleyen herhangi bir dil veya platformda kullanılabilir.

REST API’lere yeniyseniz, kendi API’nizi geliştirmeden önce onlarla etkileşime alışmanızı öneririm. Bu, nasıl çalıştıklarını ve en iyi uygulamaların neler olduğunu hissetmenize yardımcı olur. Başlamak için Intermediate Importing Data in Python veya Intermediate Importing Data in R kurslarına göz atın. Her iki kursta da HTTP istekleri yapma, web kazıma ve diğer eğlenceli konular hakkında bölümler var. 

REST API’lerin temel kavramları

Hadi REST’in kavramlarını anlamaya çalışalım. 

Durumsuzluk

İstemci ile sunucu arasındaki her etkileşim bağımsızdır. Sunucu, istekler arasında istemciye ilişkin herhangi bir oturum verisi saklamaz; bu da istemciden sunucuya giden her isteğin, o isteğin anlaşılması ve işlenmesi için gereken tüm bilgileri içermesi gerektiği anlamına gelir.

Kaynak temelli

Her veri parçası veya işlevsellik, genellikle bir URI (Uniform Resource Identifier) ile tanımlanan ve işlenebilen bir kaynak olarak ele alınır. 

Örneğin bir e-ticaret uygulamasında kaynaklar müşteriler, ürünler, siparişler vb. olabilir. Her kaynak, kaynağa erişilebilecek bir adres gibi davranan benzersiz bir URI ile tanımlanır. Örneğin:

• /products tüm ürünlerin bulunduğu koleksiyona karşılık gelebilir.

• /products/123 123 kimliğine sahip belirli bir ürüne karşılık gelebilir.

HTTP yöntemleri

RESTful API’ler genellikle kaynaklar üzerinde işlem yapmak için standart HTTP yöntemlerini kullanır:

• GET: Sunucudan veri almak (ör. ürün listesini çekmek).

• POST: Sunucuya veri göndermek (ör. yeni bir ürün oluşturmak).

• PUT: Mevcut bir kaynağı güncellemek (ör. ürün ayrıntılarını değiştirmek).

• DELETE: Bir kaynağı silmek (ör. bir ürünü kaldırmak).

Standart bir GET isteği şöyle görünür:

Örnek REST isteği ve yanıtı. Görsel: Yazar.

REST API’ler ayrıca hataları, başarıları ve diğer yanıtları iletmek için standart HTTP durum kodlarını kullanır. Evet, 418 I’m a teapot durumu gerçekten var!

Veri biçimleri

RESTful bir API, verileri temsil etmek ve değiş tokuş etmek için JSON, XML, HTML, Düz Metin, YAML ve CSV dahil farklı biçimler kullanabilir.

GraphQL Nedir?

GraphQL, istemcilerin tam olarak ihtiyaç duydukları verileri — fazlası olmadan — talep etmelerini sağlayan, API’ler için açık kaynaklı bir sorgulama dili ve çalışma zamanıdır. İlk olarak 2012’de Meta (eski adıyla Facebook) tarafından mobil uygulamaları için veri getirmeyi optimize etmek amacıyla dahili olarak geliştirildi ve 2015’te herkese açık olarak yayımlandı.

GraphQL API’lerin temel kavramları

GraphQL’in ana fikirlerine bakalım.

İstemciye özel sorgular

GraphQL’de istemciler, sorgularında ihtiyaç duydukları alanları belirterek yanıtın yapısını tanımlar. Bu sayede istemci yalnızca gerekli verileri ister; aşırı veri çekmeyi (gereğinden fazla veri alma) ve yetersiz veri çekmeyi (yetersiz veri alma) önler.

GraphQL’de bir kullanıcının ayrıntılarını almak için yapılan sorgu şöyle görünür:

Örnek GraphQL isteği ve yanıtı. Görsel: Yazar.

Sorgular vs. mutasyonlar

Sorgular veriyi okumak için kullanılırken, mutasyonlar veriyi yazmak veya değiştirmek için kullanılır. GraphQL’deki mutasyonlar, REST’teki POST, PUT ve DELETE işlemlerine benzer.

Tek uç nokta

Farklı kaynaklar için birden çok uç noktaya sahip olabilen REST API’lerin aksine, bir GraphQL API genellikle tek bir uç nokta sunar. Bu uç nokta tüm sorgu ve mutasyonları işler; bu da istemcilerin API ile etkileşimini basitleştirir.

Güçlü şekilde türlendirilmiş şema

GraphQL API’ler, mevcut veri modellerinin ve aralarındaki ilişkilerin güçlü şekilde türlendirilmiş bir tanımı olan bir şema ile tanımlanır. Bu şema, istemci ile sunucu arasında bir sözleşme görevi görerek, döndürülen verinin istemcinin talebiyle eşleşmesini ve beklenen türde olmasını sağlar.

Öz inceleme (introspection)

GraphQL şeması kendi kendini belgeleme özelliğine sahiptir. İstemciler, şemayı sorgulamak ve mevcut türleri, sorguları, mutasyonları ve abonelikleri keşfetmek için öz inceleme özelliğini kullanabilir; bu da API’yi keşfetmeyi ve anlamayı kolaylaştırır.

Gerçek zamanlı veri

GraphQL, abonelikler aracılığıyla gerçek zamanlı veri güncellemelerini destekler. Abonelikler, istemcilerin ilgilendikleri veri değiştiğinde güncellemeleri almalarına olanak tanır; bu da sohbet uygulamaları veya canlı akışlar gibi gerçek zamanlı uygulamalar için kullanışlıdır.

GraphQL ve REST Arasındaki Temel Farklar

Aşağıdaki tablo, GraphQL ve REST API’leri arasındaki temel farkları özetler.

Hayattaki çoğu şey gibi, her çözümün kendine göre avantajları ve güçlükleri vardır.

GraphQL ve REST Arasında Seçim Yapmak

REST ile GraphQL arasındaki seçim tamamen projenizin ihtiyaçlarına bağlı olacaktır. Büyük olasılıkla önceki bölümden zaten bir fikir edindiniz; ancak genel bir kural olarak şu durumlarda REST kullanmanız uygun olacaktır:

• Basit veri modelleri
• Yoğun önbellekleme gerektiren uygulamalar.
• REST kurallarına aşina ekipler.
• Öngörülebilir, standartlaştırılmış yanıt ihtiyacı.

Şu durumlarla uğraşıyorsanız GraphQL kullanın:

• İç içe ilişkileri olan karmaşık veri modelleri.
• Esnek, dinamik sorgulara ihtiyaç duyan uygulamalar.
• Hızlı iterasyon ve azaltılmış backend uyarlamaları.
• Gerçek zamanlı güncellemeler.

REST ve GraphQL hibrit çözümlerle birlikte de kullanılabilir; böylece projeniz basit, iyi tanımlanmış REST uç noktalarının yanı sıra daha karmaşık veri getirme için GraphQL’in esnekliğinden de faydalanabilir. Örneğin, bir e-ticaret uygulamasında, OAuth gibi standart güvenlik uygulamalarından yararlanmak için kimlik doğrulama ve kullanıcı kaydı işlemlerini REST ile yapabilir; ürün ayrıntıları, kategoriler ve kullanıcı yorumları gibi daha iç içe ve karmaşık bilgileri getirmek için GraphQL kullanabilirsiniz.

Sonuç

Gördüğünüz gibi hem GraphQL hem de REST’in güçlü ve zayıf yönleri vardır ve farklı senaryolar için uygundur. Aralarındaki seçim, projenizin gereksinimleri ve verinizin karmaşıklığı tarafından yönlendirilmelidir. 

Bununla birlikte, her iki araç da üzerinde çalışması gerçekten keyiflidir ve veriler hakkında çok şey öğretebilir; fırsatınız olursa ikisini de bir noktada denemenizi öneririm!

Ve bunu okuduktan sonra hangi aracı kullanmak istediğinize karar verdiyseniz, bir sonraki adıma hazırsınız! Kendi API’lerinizi nasıl tasarlayacağınızı öğrenmek için Mastering API Design: Essential Strategies for Developing High-Performance APIs blog yazımıza göz atın.