Python IF, ELIF ve ELSE Deyimleri

Herhangi bir dilde kod yazarken, programınızın akışını kontrol etmeniz gerekir. Bu genellikle karar verme söz konusu olduğunda geçerlidir — bir koşul sağlandığında belirli kod satırlarını, sağlanmadığında ise farklı bir kod parçasını çalıştırmak istersiniz. Python’da bu amaçla if, elif ve else deyimlerini kullanırsınız. Bu eğitimde, basit if deyimini bir örnekle öğrenecek, ardından kademeli olarak if-else ve if-elif-else deyimlerine geçeceksiniz. Ayrıca iç içe kullanımı öğrenecek ve bir iç içe if örneği göreceksiniz. Haydi başlayalım…

Basit if deyimi

Bu, koşullu bir deyimin en basit örneğidir. Söz dizimi şöyledir:

if(condition):
    indented Statement Block 

İki nokta (:) sonrasında aynı miktarda girintilenmiş satırlar, koşul DOĞRU olduğunda yürütülür.

Örneğin, belirli bir ders için puan kaydı tuttuğunuzu varsayalım. Toplam puan 100’dür; teorik kısım için 50, uygulama için 50 puan. Puan 100’ü aştığında bir hata ya da uyarı mesajı göstermek istersiniz.

score_theory = 40
score_practical = 45
if(score_theory + score_practical > 100):
    print("Invalid score. Please check the input.")

# no output expected

İki nokta (:) önemlidir çünkü koşulun değerlendirilmesinin ardından çalıştırılacak deyimleri koşuldan ayırır. Bu, yalnızca tek bir deyim olduğunda ve ( ) parantezleri kullanılmadığında özellikle önemlidir. Örneğin:

score_theory = 40
score_practical = 45
if score_theory + score_practical > 100: # End of condition
    print("Invalid score. Please check the input.")

# no output expected

Yukarıdaki if deyimi ‘if’ koşulunu kontrol eder ve (40 + 45 = 85) > 100 ifadesini YANLIŞ olarak değerlendirir; dolayısıyla uyarıyı yazdırmaz. İfadeyi DOĞRU yapalım ve ne olduğuna bakalım:

score_theory = 50
score_practical = 55
if(score_theory + score_practical > 100):
    print("Invalid score. Please check the input.")

# Invalid score. Please check the input.

Diyelim ki bir adım daha ileri gidip toplam puan gerçekten aralıkta, yani 100’den küçük olduğunda da bir ifade göstermek istiyorsunuz. İşte burada if-else deyimi yardımcı olur.

Tek kontrol: if-else Deyimi

If-else deyimi, İngilizce dilinde kullanacağınız biçimde kodlamanızı sağlar. If-else deyiminin söz dizimi şöyledir:

if(condition):
    Indented statement block for when condition is TRUE
else:
    Indented statement block for when condition is FALSE

Yukarıdaki kod üzerinde çalışıp sorunu yeniden tanımlayalım: Belirli bir ders çalışması için puan kaydı tutarken, toplam puanı elde etmek için teori ve uygulama puanlarını toplamak istiyorsunuz. Toplam puan 100’den küçük ya da 100’e eşitse — ‘Puan tamam’ mesajı göstermek, değilse önceki gibi bir uyarı vermek istiyorsunuz.

score_theory = 40
score_practical = 45
if(score_theory + score_practical > 100):
    print("Please check the input. Score exceeds total possible score.")
else:
    print("Score validated. Your total is: ", score_theory + score_practical)

# Score validated. Your total is:  85

İpucu: Koşuldan sonra çalıştırılacak tek bir satır kodunuz varsa, bunların hepsini aynı satıra koyabilirsiniz. Bu bir kural değildir, ancak geliştiriciler arasında yaygın bir pratiktir. Yukarıdaki kodu bu tarzda yeniden yazalım:

score_theory = 40
score_practical = 45
# Single statement: if(condition): Statement for when condition is true
if (score_theory + score_practical > 100): print("Please check the input. Score exceeds total possible score.")
# Single statement: if(condition): Statement for when condition is false
else: print("Score validated. Your total is: ", score_theory + score_practical)

# Score validated. Your total is:  85

Şimdi, puanlardan birinin 50’yi aştığı, ancak toplamın yine de 100’den küçük ya da eşit olduğu bir durumu hayal edin. Sizce ne olur?

score_theory = 60
score_practical = 40
if(score_theory + score_practical > 100):
    print("Please check the input. Score exceeds total possible score.")
else:
    print("Score validated. Your total is: ", score_theory + score_practical)

# Score validated. Your total is:  100

Bu yanlıştır; çünkü teori ya da uygulama için bireysel puanların üst sınırının 50’yi geçmemesi gerektiğini biliyorsunuz. Bunu koda nasıl dökebilirsiniz? Cevap: if-elif-else deyimi.

Birden çok kontrol: Python if-elif-else Deyimi

Şimdiye kadar olan sorunu parçalayalım ve koda geçmeden önce sözcüklerle ifade edelim.

• Adım 1. İki puanı girin: score_theory ve score_practical

• Adım 2. Puanların hiçbirinin azami puanı, yani 50’yi aşmadığını kontrol edin. Bu aynı zamanda toplam puanın 100’ü aşmaması sorununu da çözer. Herhangi biri 50’den büyükse — uyarıyı gösterin ve çıkın.

  • 2.1 score_theory için kontrol edin
  • 2.2 score_practical için kontrol edin

• Adım 3. Hiçbiri sınırı aşmıyorsa, ‘Puan tamam’ mesajını gösterin ve çıkın.

# Step 1
score_theory = 60
score_practical = 20

if(score_theory > 50):
    print("Please check the input score for 'Theory'.") # Step 2.1
elif(score_practical > 50):
    print("Please check the input score for 'Practical'.")  # Step 2.2
else:
    print("Score validated. Your total is: ", score_theory + score_practical) # Step 3

# Please check the input score for 'Theory'.

If-else-if deyiminin izlediği söz dizimi şöyledir:

if(Condition1):
    Indented statement block for Condition1
elif(Condition2):
     Indented statement block for Condition2
else:
     Alternate statement block if all condition checks above fails

Aslında, Python if-elif-else deyiminin etkisini yalnızca if-else deyimiyle görmek için onu aşağıdaki gibi yazabilirsiniz:

score_theory = 60
score_practical = 20

if(score_theory > 50):
    print("Please check the input score for 'Theory'.")
else:
    if(score_practical > 50):
        print("Please check the input score for 'Practical'.")  
    else:
        print("Score validated. Your total is: ", score_theory + score_practical)

# Please check the input score for 'Theory'.

elif deyimi aslında kod yazmayı kolaylaştırır. Sorun ifadesi daha karmaşık hale gelirse, her bir if-else deyimini başka bir if deyimi içinde takip etmek kolayca kabusa dönüşebilir!

Aynı örnek üzerinde biraz daha çalışalım. Şimdi, ‘Fen’ ve ‘İngilizce’ gibi birden fazla ders çalışmasını takip etmek istediğinizi hayal edin. Her ikisinin de toplam puanı yine 100. Ancak Fen için teori ve uygulama dağılımı 50-50 iken, İngilizce için dağılım 60-40. Yukarıdaki biçimleri hâlâ kullanabilir misiniz?

EVET! Ve bunu İç İçe if Deyimleri kavramıyla kolayca yapabilirsiniz.

Python İç İçe if Deyimleri

Bir if deyimini başka bir if deyiminin içinde kullandığınızda, programlama dünyasında buna iç içe kullanım denir. Bu her zaman basit bir if olmak zorunda değildir; if, if-else ve hatta if-elif-else deyimlerini birleştirerek daha karmaşık bir yapı oluşturabilirsiniz.

Yukarıda tartışılan örnek için kod yazalım:

coursework = "English"
score_theory = 53
score_practical = 35

if(coursework == "Science" or coursework == "science"):
    if(score_theory > 50):
        print("Please check the input score for 'Science: Theory'.")
    elif(score_practical > 50):
            print("Please check the input score for 'Science: Practical'.")  
    else:
        print("Score validated for Science. Your total is: ", score_theory + score_practical)             
elif(coursework == "English" or coursework == "english"):
    if(score_theory > 60):
        print("Please check the input score for 'English: Theory'.")
    elif(score_practical > 40):
            print("Please check the input score for 'English: Practical'.")  
    else:
        print("Score validated for English. Your total is: ", score_theory + score_practical)
else: print("Coursework not recognised. Please enter score for either Science or English.")

# Score validated for English. Your total is:  88

Yukarıdaki kodda or kullanımına dikkat ettiniz mi? Bu, ‘Science’ ve ‘science’ ifadelerinin aynı ders çalışması olarak değerlendirilmesi içindir; ‘English’ ve ‘english’ için de aynısı geçerlidir. Birden çok koşulu bir araya getirmek için or, and gibi boolean deyimlerini kullanabilirsiniz. Ancak programınızın kontrol akışını tam olarak anlamak için bu birleşik ifadelerin boolean çıktısını doğru kavramaya dikkat etmelisiniz.

Yukarıdaki kodu, puanları aynı ifadede kontrol edecek şekilde yeniden yazabiliriz; ancak bu bazen kodun okunmasını ve deyimlerin hata ayıklanmasını zorlaştırır.

coursework = "English"
score_theory = 53
score_practical = 78

if(coursework == "Science" or coursework == "science"):
    if(score_theory > 50 or score_practical > 50):
        # Can't distinguish the error in Science: theory or Science: Practical
        print("Please check the input score for Science.")
    else: print("Score validated for Science. Your total is: ", score_theory + score_practical)             
elif(coursework == "English" or coursework == "english"):
    if(score_theory > 60 or score_practical > 40):
        # Can't distinguish the error in English: theory or English: Practical
        print("Please check the input score for English.")
    else: print("Score validated for English. Your total is: ", score_theory + score_practical)
else: print("Coursework not recognised. Please enter score for either Science or English.")

# Please check the input score for English.

İşte bu!

Bu eğitimde, Python’da mevcut olan en önemli kontrol akışı mekanizmalarından birini ele aldınız. Mütevazı if deyiminin eylemdeki varyasyonlarını görmek için çok katmanlı bir örnek üzerinde çalıştınız. Python hakkında daha fazla bilgi edinmek için DataCamp’in Intro to Python for Data Science kursuna göz atın.