1. Xây dựng câu chuyện dữ liệu với thông điệp rõ ràng
Những khác biệt tinh tế trong thiết kế có thể tác động sâu sắc đến cách khán giả diễn giải một trực quan hóa dữ liệu. Những yếu tố thiết kế này có thể nằm ở lựa chọn màu sắc, tiêu đề và chú thích.
Một ví dụ rợn người là Iraq Bloody Toll của Simon Scarr nhấn mạnh số người thiệt mạng từ cuộc can thiệp quân sự của Mỹ tại Iraq. Biểu đồ cột hướng xuống với màu đỏ gợi mạnh đến cảnh đẫm máu ở Iraq, khiến ẩn dụ trực quan này cực kỳ khó quên. Thú vị ở chỗ, chỉ cần xoay hướng và đổi màu đơn giản là thông điệp đã thay đổi hoàn toàn.
Hình 1: Iraq’s Bloody Toll của Simon Scarr [Nguồn]Người kể chuyện dữ liệu cần sử dụng sức mạnh này một cách có trách nhiệm và chủ đích để truyền tải lập luận. Khi trình bày một câu chuyện dữ liệu được cho là khách quan, họ nên chú ý tới các chi tiết trong biểu đồ có thể khuếch đại thiên kiến. Chẳng hạn, trục nên bắt đầu từ 0 để tránh tạo ra các tương quan gây hiểu lầm.
Hình 2. Cùng một tập điểm dữ liệu có thể truyền tải các kết quả khác nhau một cách rõ rệt [Nguồn]2. Sắp đặt hợp lý các thành phần trong câu chuyện dữ liệu
Nguyên tắc Gutenberg cho rằng mắt người dùng di chuyển theo một đường hình chữ Z từ góc trên bên trái xuống góc dưới bên phải khi đọc nội dung.
Hình 3. Nguyên tắc Gutenberg [Nguồn]Áp dụng vào câu chuyện dữ liệu, nguyên tắc này cho chúng ta biết rằng thông tin quan trọng nhất nên đặt ở phía trên bên trái. Các chi tiết cụ thể hơn nên được triển khai dần về phía dưới của biểu đồ. Một lời kêu gọi hành động cũng có thể được đặt ở góc dưới bên phải, nơi phần kết thúc xuất hiện.
3. Hiểu khán giả của bạn qua các nguyên tắc thiết kế
Các nguyên tắc thiết kế có thể dùng để hiểu trải nghiệm của khán giả với câu chuyện dữ liệu. Trong cuốn Design of Everyday Things, tác giả Don Norman lập luận rằng người dùng cuối xử lý mọi đối tượng ở ba cấp độ cảm xúc–bản năng, hành vi và phản tư.
-
Cấp độ bản năng: Trong giây đầu tiên khi nhìn vào biểu đồ, người dùng đánh giá biểu đồ dựa trên vẻ ngoài của nó. Đó là cấp độ xử lý bản năng, phản ánh những phẩm chất ăn sâu và tự động của cảm xúc con người. Vì vậy, tính thẩm mỹ của biểu đồ là chìa khóa để giữ sự chú ý của khán giả với câu chuyện dữ liệu.
-
Cấp độ hành vi: Sau đó, người dùng đánh giá một trực quan hóa dựa trên tính hữu ích của nó, được gọi là cấp độ xử lý hành vi. Nói cách khác, khán giả phải có thể thấy được luận điểm của tác giả qua trực quan hóa.
-
Cấp độ phản tư: Sau khi tương tác với trực quan hóa, người dùng suy ngẫm về trải nghiệm của họ. Chẳng hạn, một người dùng có khả năng quay lại dùng bảng điều khiển dữ liệu nếu khi nghĩ lại họ thấy trải nghiệm đó dễ chịu.
Nhiều mẹo hơn về kể chuyện dữ liệu
Bài viết này đề cập cách các nhóm dữ liệu có thể nâng tầm câu chuyện dữ liệu bằng những thiết kế có chủ đích. Trong phần thứ hai của bài viết, chúng tôi sẽ cung cấp thêm các mẹo thực tiễn để trình bày những câu chuyện dữ liệu xuất sắc.
