Power BI Şelale Grafiği Nasıl Oluşturulur: 5 Kolay Adım

Şelale grafiği, verileri bölümlere ayırarak eğilimleri ve kalıpları belirlemeyi kolaylaştıran görsel bir yöntemdir. Özellikle finans, proje yönetimi ve performans değerlendirmede yaygın şekilde kullanılır. İş dünyasında ise, şelale grafiği yöneticilerin bir kuruluşun kârını veya maliyetlerini etkileyen faktörleri tespit etmesini ve bu faktörlerin etkisini görmesini kolaylaştırır.

Bu yazıda, Power BI’da şelale grafiğini nasıl oluşturup özelleştireceğinizi göstereceğim. Power BI bu iş için idealdir; çünkü şelale grafiği gibi görselleştirmeleri kod yazmadan oluşturmayı ve gelişmiş özelleştirmeler yapmayı sağlar. Ayrıca en iyi uygulamaları ve kaçınmanız gereken yaygın hataları da öğreneceksiniz.

Power BI’da Şelale Grafiği Nedir?

Şelale grafiklerine yakından bakalım.

Şelale grafiklerini anlamak

Şelale grafiği, köprü grafiği olarak da bilinir; bir değişkenin belirli bir faktör boyunca artış ve azalış serileriyle nasıl etkilendiğini görsel olarak gösterir. Bir değişkenin başlangıç noktasından son aşamaya kadar olan değişimini gösterir. Ayrıca pozitif ve negatif değerlerin başlangıç noktası üzerindeki kümülatif etkisini de yansıtır.

İsmi, tahmin edebileceğiniz gibi, grafiğin görsel olarak çağlayan bir şelaleyi andırmasından gelir. Aşağıdaki örneklerde göreceğiniz üzere, tüm çubukların x ekseninden başlaması yerine, çubuklar sanki havada süzülüyormuş gibi birbirinin üzerine inşa olur ve bu etkiyi yaratır.

Bir şelale grafiğinin kritik bileşenleri

Şelale grafiğinin farklı bileşenleri şunlardır:

• Başlangıç Noktası: Şelale grafiğinin ilk değeri ve ilk sütunudur.
• Yukarı Yönlü Sütunlar: Bu sütunlar başlangıç değerindeki artışa katkıda bulunan faktörleri temsil eder.
• Aşağı Yönlü Sütunlar: Aşağı yönlü sütunlar, başlangıç değerini düşüren faktörleri temsil eder. 
• Bitiş Noktası: Yukarı ve aşağı yönlü sütunların kümülatif etkilerini yansıtan nihai sonuçtur. Grafikteki son çubuktur.
• Ara Adımlar: Son değeri etkileyen yukarı ve aşağı yönlü sütunların dökümünü gösteren ek çubuklardır. 
• Renk Kodlaması: Şelale grafiğinde yukarı ve aşağı yönlü sütunları ayırt etmeye yardımcı olur. Genellikle yeşil artışı, kırmızı ise azalışı temsil eder.

Bir şirketin CFO’sunun yönetim kuruluna net kârın neden geçen yıla göre azaldığını açıklaması gerektiğini hayal edin. Bir şelale grafiği aşağıdakileri gösterir:

Bir şirketin milyon dolar cinsinden gelir düşüşünü açıklayan şelale grafiği. Görsel: Yazar

Power BI’da Şelale Grafiği Oluşturma

Bu bölümde, en çok kârı getiren ürünleri incelemek için süpermarket satışları veri setini kullanarak bir şelale grafiği oluşturacaksınız. Devam etmeden önce bilgisayarınıza Power BI Desktop kurulu olduğundan emin olun.

Adım 1: Verilerinizi içe aktarma ve hazırlama

• Power BI’a supermarket_sales.csv dosyasını içe aktarın.

  • Ana menüde Dosya sekmesine gidin.

  • Şunu tıklayın: Veri Al.

  • Veri kaynağı olarak Metin/CSV seçin. 

Verileri Power BI’a içe aktarın. Görsel: Yazar

Bir pencere açılarak verilerdeki değişkenlerin ön izlemesini ve verileri Yükleme veya Dönüştürme seçeneklerini sunar.

• Pencerede Verileri Dönüştür’e tıklayarak Power Query’yi açın.

Power Query penceresini açın. Görsel: Yazar

Power Query penceresinde verilerin 17 sütun ve 1.000 satırdan oluştuğunu görebilirsiniz. Power Query, verileri Power BI’a yüklemeden önce temizler ve dönüştürür. Çalışacağımız veri zaten temiz olduğu için ayrıca bir temizlik veya dönüşüme gerek yoktur. Bu adımı uygulamanız gerekirse Power Query’de veri temizlemeyi öğrenmek için Power BI’de Power Query M ile Veri Dönüşümü içeriğine göz atın.

• Yapılan değişiklikleri uygulamak ve Power Query penceresini kapatmak için Giriş sekmesindeki Kapat ve Uygula’ya tıklayın. 

Power Query penceresini kapatma. Görsel: Yazar

Adım 2: Temel bir şelale grafiği oluşturma

Bir şelale grafiği oluşturmak için önce herhangi bir görselde kullanabileceğiniz bir Ölçü (Measure) oluşturmanız gerekir. Power BI’daki ölçüler DAX sorgusu kullanılarak oluşturulan hesaplamalardır. Bu kapsamda, Toplam Kâr ölçüsünü hesaplayacak ve aşağıdaki adımlarla şelale grafiğini oluşturmak için kullanacağız.

• Veriler bölmesinde sağ tıklayın ve Yeni Ölçü’yü tıklayın. Aşağıdaki DAX söz dizimini düzenleyiciye yapıştırarak Toplam Kâr ölçüsünü oluşturun. Toplam Kâr tüm ürünlerden elde edilen brüt gelirin toplamıdır; yani her satıştan elde edilen toplam kârı ifade eder.

Total Profit = sum(supermarket_sales[gross income])Altyapı:

Toplam Kâr ölçüsünü oluşturun. Görsel: Yazar

• Görselleştirmeler bölmesinde şelale grafiği simgesine tıklayın. Tuvalinizde boş bir grafik belirecektir.

Görselleştirmeler bölmesinde şelale grafiği simgesi. Görsel: Yazar

• Boş grafiği seçin ve Toplam Kâr ölçüsünü şelale grafiğinin Y ekseni alanına sürükleyin.

Toplam Kâr ölçüsünü Y eksenine ekleyin. Görsel: Yazar

• Ay değişkenini şelale grafiğinin Kategori alanına sürükleyin.

Ay kategorisini şelale grafiğine ekleyin. Görsel: Yazar

Şelale grafiği, Ocak’tan Mart’a toplam kâra her ayın katkısını gösterir. Aynı adımları izleyerek Cinsiyet, Ürün grubu gibi diğer kategoriler için de görselleştirme yapabilirsiniz.

Adım 3: Şelale grafiğini keşfetme ve özelleştirme

Her ay içindeki farklılıkları açıklamak için başka bir kategoriye göre dökümler ekleyebilirsiniz. Ürün grubu kategorisini kullanarak ardışık iki ay arasındaki kâr farkını görelim. Bir döküm eklemek için Döküm alanına Ürün grubu değişkenini sürükleyin. 

Şelale grafiğine döküm ekleyin. Görsel: Yazar

Şelale grafiğine Ürün grubunu döküm olarak eklediğinizde, sütunlar artık mevcut ay ile bir sonraki ay arasındaki kâr farkını temsil eder. Bir sonraki ayın kârı mevcut aydan yüksekse yeşil ile artış gösterir; tersi durumda kırmızı olur. Şelale grafiği, Ürün grubu içindeki diğer kategorileri Diğer olarak gruplandırır.

Power BI’ın güzel bir özelliği: Her sütunun üzerine geldiğinizde, ardışık iki ay arasındaki kâr artış ya da azalışının yüzdesini görebilirsiniz. Örneğin, en yüksek kâr artışı Ocak ile Şubat arasında yiyecek ve içecek ürünlerinde %2,2 olurken, en düşük artış ev ve yaşam tarzı ürünlerinde %39,33 azalış şeklindedir.

Sayısal bilgi almak için şelale grafiğinin üzerine gelin. Görsel: Yazar

Şelale grafiğini, her sütundaki döküm sayısını ayarlayarak özelleştirebilirsiniz. 

1. Görselinizi tıklayın.
2. Görselleştirme bölmesinde Görselinizi biçimlendirin bölümüne gidin.
3. Dökümler’e tıklayın ve tercih ettiğiniz döküm sayısını belirleyin. Ayarlayabileceğiniz maksimum döküm sayısı, döküm değişkenindeki kategori sayısıdır.

Döküm sayılarını özelleştirin. Görsel: Yazar

Adım 4: Şelale grafiğini sıralama

Şelale grafiğinin aya göre kronolojik olarak sıralandığını fark edeceksiniz. Farklı bakış açıları elde etmek için sıralamayı değiştirebilirsiniz.

Şelale grafiğinde Diğer seçenekler’e, ardından Azalan sırala’ya tıklayın. Bu, Ay kategorisinin sıralamasını ters kronolojik sıraya çevirecektir. 

Azalan sıralama uygulayın. Görsel: Yazar

Sıralamada kullanılan ekseni Aydan Toplam Kâr’a değiştirmek için görseldeki Diğer seçenekler’e tıklayın, ardından Sırala’yı seçin ve sıralamak istediğiniz değişkeni veya ölçüyü işaretleyin.

Sıralama değişkenini değiştirin. Görsel: Yazar

Toplam Kâra göre artan sıralama uyguladığınızda, grafik ay sütunlarını en düşükten en yükseğe gösterecek; azalan sıralamada ise en yüksekten en düşüğe doğru sıralayacaktır.

Adım 5: Gelişmiş özelleştirmeler ekleme

Power BI, şelale grafiğini anlatınıza daha uygun hale getirmek için birçok seçenek sunar—grafik renklerini değiştirmekten etiket ve filtre eklemeye kadar. 

Sütun renklerini değiştirin.

Renkler, şelale grafiğinde artış ve azalışları ayırt etmeyi kolaylaştırır ve görselinizi daha estetik hale getirir. Sütun renklerini değiştirin:

1. Görselinizi tıklayın.
2. Görselinizi biçimlendirin sekmesine, Görselleştirmeler bölmesinde gidin.
3. Sütunlar açılır menüsüne tıklayarak şelale grafiğindeki sütunları özelleştirmeye yönelik seçenekleri görüntüleyin.
4. Renkler açılır menüsünü seçerek sütunları özelleştirin.

Şelale grafiğine renk ekleyin. Görsel: Yazar

Etiket ekleyin

Veri etiketleri, görseli izleyen herkesin her sütunun gerçek değerini bilmesini sağlar; bu, grafiğinizde benzer yükseklikte sütunlar varsa özellikle önemlidir.

1. Görselinizi seçin ve Görselleştirmeler bölmesine gidin.
2. Görselinizi biçimlendirin sekmesine tıklayın.
3. Veri etiketleri anahtarını açın.

Şelale grafiği, her ürün için ardışık iki ay arasındaki kâr farkının değerini gösterecektir. 

Şelale grafiğine veri etiketleri ekleyin. Görsel: Yazar

Filtre ekleme

Peki bir kategorinin tamamı için şelalenin nasıl göründüğünü bilmek istiyorsanız? İşte burada filtreleme devreye girer. Görselinizi tek bir kategoriye ait bilgileri gösterecek şekilde filtreleyebilirsiniz. Örneğin, şelale grafiğini Müşteri türü değişkenini uygulayarak filtreleyebilirsiniz.

1. Görselinizi seçin ve Filtreler bölmesine gidin.
2. Müşteri türü değişkenini Veri alanlarını buraya ekleyin alanına sürükleyin.
3. Müşteri türü sütununun altında, Filtreler bölmesinde tüm kategorilerin bir listesini göreceksiniz. Belirli bir kategoriye ait şelale grafiğini görmek için herhangi birini seçin.

Şelale grafiğine filtre uygulayın. Görsel: Yazar

Power BI Şelale Grafikleri için En İyi Uygulamalar

Basit bir şelale grafiğini daha rafine ve içgörü dolu bir görsele dönüştürebilecek şu ince iyileştirmeleri düşünün:

Açıklık ve okunabilirlik için ipuçları

• Dinamik, Bağlamsal İpuçları (Tooltip): Varsayılan veri etiketlerinin ötesine geçin. Sadece ham sayıları değil, tarihsel eğilimler, ilgili kıyaslar veya kısa açıklamalar gibi bağlam sağlayan özel araç ipuçları oluşturun. Bu katmanlı bilgi, ana görseli kalabalıklaştırmadan içgörü sunabilir.
• Kümülatif Hesaplamalarda Hassasiyet: Şelale grafikleri art arda gelen değerlere dayanır; bu nedenle yuvarlama, yanıltıcı görsel artefaktlara yol açabilir. Hassasiyet ayarlarınızı ince ayar yapın ve küçük yuvarlama farklarının genel anlatıyı nasıl etkileyebileceğine dikkat edin.
• Renk Doygunluğunu İyileştirme: Her kategoriye farklı bir renk atamak yerine doygunluk ve parlaklıkla oynayın. Ana katkı sağlayanlara dikkat çekmek için daha doygun renkler, küçük değişiklikleri belirtmek için daha yumuşak tonlar kullanın. Bu katmanlı yaklaşım, grafiğinizi daha sezgisel kılar ve yalnızca etiketlere olan bağımlılığı azaltır.
• Referans Çizgileri veya Kıyasların Entegrasyonu: Sektör ortalamaları, hedefler veya tarihsel medyanlar için hafif bir referans çizgisi eklemek bağlam katar. Bu, kitlenize karşılaştırma için bir temel verir ve ham kümülatif değerleri eyleme dönüştürülebilir içgörülere çevirir.
• Farklı Görüntüler için Uyarlanabilir Düzen:Grafiğinizin farklı cihaz ve ekran boyutlarında nasıl görüneceğini göz önünde bulundurun. Çubuk genişliği, yazı tipi boyutu ve aralardaki küçük ayarlar fark yaratabilir.