Excel'de İç İçe IF(): Birçok Koşul için Hızlı Bir Çözüm

İç İçe IF()'i Diğer Excel İşlevleriyle Birleştirmek

İç içe IF() işlevleri tek başına çok yönlüdür, ancak onları diğer Excel işlevleriyle birleştirdiğinizde daha da faydalı hale gelir. Bunu birkaç örnekle göstereyim.

IF() ve VLOOKUP()

VLOOKUP() ile IF() işlevlerini birleştirdiğinizde, belirli ölçütlere göre koşullu olarak veri alıp işleyebilirsiniz. Örneğin bölgelere göre değişen bir fiyat listeniz var. Bölge North ise %10 indirim uygulamak, aksi halde standart fiyatı göstermek istiyorsunuz. 

Bunun için şu formülü kullanın:

=IF(C2="North",VLOOKUP(B2,B2:D7,3,FALSE)*0.9,VLOOKUP(B2,B2:D7,3,FALSE))

Yukarıdaki formülde IF() işlevi, C2 hücresindeki bölgenin North olup olmadığını kontrol eder. Eğer öyleyse, VLOOKUP() ile getirilen fiyat 0.9 ile çarpılarak %10 indirim uygulanır. Değilse VLOOKUP() standart fiyatı döndürür.

IF() ile VLOOKUP()'u birleştirin. Görsel: Yazar.

IF() ve SUMIF()

SUMIF() işlevi, belirli ölçütlere göre değerleri toplar. Bunu IF() ile birleştirirseniz, belirli koşulları karşılayan sayıları toplayarak verileri daha iyi analiz edebilirsiniz. Örneğin North bölgesi için toplam satışları hesaplamak istersem şu formülü kullanırım:  

=IF(B2="North",(SUMIF(B2:C10,B2,C2:C10)),"")

Yukarıdaki formülde IF() işlevi, B2 hücresindeki bölgenin North olup olmadığını kontrol eder. TRUE ise, SUMIF(), C sütunundaki, North ile eşleşen tüm değerleri toplar. FALSE ise boş bir dize döndürür.

IF() ile SUMIF() birleştirin. Görsel: Yazar.

Formülleri birleştirirken iki kez kontrol ettiğim şeyler

Birden fazla işlevi birleştirmeye başladığımda iş zorlayıcıydı. Karmaşık formüller yazıyor, sonra da basit bir şey yüzünden bozulduklarını görüyordum. Zor yoldan öğrendiğim birkaç ders:

• Parantezleri takip edin: Hatalarımın çoğu burada oldu. Bir kapanış parantezini kaçırıp formülüm neden çalışmıyor diye saatler harcıyordum. Artık her açılış parantezinin bir kapanışı olduğundan emin olmak için mutlaka kontrol ediyorum. Çok zaman kazandırıyor.

• Hataları yönetin: Tek bir eksik değer yüzünden formülün çirkin bir hata döndürmesi ne kadar sinir bozucu olabilir bilirsiniz. Artık bu sorunları yakalamak ve özel bir mesaj gibi daha faydalı bir şeyle değiştirmek için IFERROR() kullanıyorum.

• Adlandırılmış aralıklar kullanın: Aralıkları adlandırmaya başlamadan önce, uzun formüllerde hangi aralığa başvurduğumu kaybediyordum. Sonra onlara net isimler vermeye başladım; böylece formüllerim daha okunur oldu ve başvuru hatası yapma ihtimalim azaldı.

İç İçe IF() Alternatifleri

Tam olmak adına bazı seçeneklere bakalım. 

IFS() işlevi

Excel, 64 seviyeye kadar iç içe IF() işlevine izin verir ama dürüst olalım — bu kadar çok koşulu üst üste dizmek, kimsenin hata ayıklamak istemeyeceği türden hataya açık formüller yaratır. Excel 2016 veya daha yenisini kullanıyorsanız IFS() işlevini kullanabilirsiniz. İç içe yazmadan birden fazla koşulu ele almak için daha sade bir alternatiftir.

Söz dizimi şöyledir:

=IFS(logical_test1, value_if_true1, [logical_test2, value_if_true2])

Nasıl çalıştığını göstereyim. Diyelim ki çalışan maaşlarına göre vergi oranlarını hesaplamam gerekiyor; şu formülü uygularım.

=IFS(C2<=30000, "10%", C2<=60000, "20%", C2<=100000, "30%", C2>100000, "40%")

Eğer C2 hücresindeki maaş 30.000 $ veya daha azsa %10 döner. 30.001 $ ile 60.000 $ arasındaysa %20 döner. 60.001 $ ile 100.000 $ arasındaysa %30 döner. 100.000 $ üzerindeyse %40 döner.

IF() işlevinde olduğu gibi, koşulların sırası önemlidir. Excel, TRUE olan ilk koşulu bulur bulmaz değerlendirmeyi durdurur. Bu yüzden hiçbir koşulunuz sağlanmazsa hata alırsınız. Bunu önlemek için sona şöyle varsayılan bir koşul ekleyebilirsiniz:

=IFS(C2<=30000, "10%", C2<=60000, "20%", C2<=100000, "30%", C2>100000, "40%", TRUE, "No Tax")

Artık Excel, maaş koşullarının hiçbiri karşılanmadığında No Tax döndürecek; #N/A hatası vermeyecek.

IFS() işlevini kullanmak. Görsel: Yazar.

& ile IF() ve IF() birleştirme

Alternatif olarak, IF()'i & veya CONCATENATE() gibi işlevlerle birleştirebilirsiniz. Aşağıda her bölge için indirim teklifini görüntülediğim bir örnek var:

=(IF(C2="North", 10%, "") & IF(C2="South",15%, "") & IF(C2="East", 5%, "") & IF(C2="West", 20%, ""))*1

Bu formülde her bir IF() ifadesi bölgeyi kontrol eder ve indirim yüzdesini metin olarak ekler. Sondaki *1, sonucu sayıya dönüştürür. Metin çıktısı istiyorsanız bunu atlayabilirsiniz.

Birden çok IF() işlevini birleştirin. Görsel: Yazar.

CHOOSE() veya SWITCH() işlevleri

Alternatif arıyorsanız, CHOOSE() ve SWITCH() keşfetmeye değerdir. Önceden tanımlanmış seçeneklerden seçim yapmanız veya tek bir değeri birden çok sonuca eşlemeniz gereken basit senaryolarda harikadırlar. Çeşitli işlevlerle bol bol pratik yapabileceğiniz DataCamp'in Excel ile Veri Analizi kursuna göz atın.

İç İçe IF() için Sorun Giderme İpuçları

İç içe IF() formüllerini kullanmaya başladığımda çok hata ile karşılaşıyordum. Çözülemez gibiydiler. Ancak zamanla ve hatalarla, keşke daha önce bilseydim dediğim dersler öğrendim. İşte bazıları: 

• Veri türü karmaşası: Karşılaştırmalarda sayılar ve metinleri karıştırmak beklenmedik sonuçlar doğurabilir. Metin karşılaştırıyorsanız metin olarak biçimlendirildiğinden emin olun. Sayılar için de aynı şekilde.

• Sınıra takılmak: Excel, iç içe IF() sayısını 64 seviye ile sınırlar. Formülünüz çalışmayı bırakırsa, sınıra ulaşıp ulaşmadığınızı kontrol edin. O noktada genelde yaklaşımı yeniden düşünmenin veya IFS() ya da SWITCH() gibi farklı bir işleve geçmenin zamanı gelmiştir.

Formülünüz beklediğiniz gibi davranmıyorsa şunları yapabilirsiniz:

1. Parçalara ayırın: Kocaman bir formülü tek seferde hata ayıklamaya çalışmayın. Daha küçük parçalara bölün ve her birini test edin. Bu, sorunun tam olarak nerede olduğunu bulmanıza yardımcı olur.
2. Excel'in formül denetim araçlarını kullanın: Bu araçlar hata ayıklarken hayat kurtarır. Formülünüzü adım adım incelemek için Formülü Değerlendir'i veya hücrelerin nasıl bağlandığını görmek için Öncelikleri/Bagımlıları İzle'yi kullanın.
3. Hücre veri biçimini kontrol edin: Bazen mesele basit bir biçimlendirme sorunudur. Örneğin, bir hücre metin içeriyor ama sayı gibi görünüyorsa formülünüz beklediğiniz gibi çalışmayabilir. Gerekirse biçimi tekrar kontrol edip düzeltin.

Bir meydan okuma sorusu

Öğrendiklerinizi uygulamak için basit bir meydan okuma. Diyelim ki çalışan primlerini performanslarına ve kıdem yıllarına göre hesaplıyorsunuz. Şu şekilde vermek istiyorsunuz:

• Performans Excellent ve kıdem 5 yıldan fazlaysa %10 prim.
• Performans Good ve kıdem 3 yıldan fazlaysa %5 prim.
• Diğer durumlarda prim yok.

Formülü şöyle yazabilirsiniz:

=IF(B2="Excellent", IF(C2>5, D2*10%, "No Bonus"), IF(B2="Good", IF(C2>3, D2*5%, "No Bonus"), "No Bonus"))

Bunu deneyin ve kendi senaryolarınıza uyarlayıp uyarlayamayacağınıza bakın.

Son Düşünceler

İç içe IF() ifadelerini kullanmaya başladığımda ne kadar zaman kazandığıma ve ne kadar çok yeni olasılık açıldığına şaşırmıştım. Siz de takip ettiyseniz aynı potansiyeli fark etmişsinizdir.

İç içe IF()'i ustalaşmanın anahtarı gerçekten pratiktir. Bu teknikleri kendi projelerinizde ne kadar çok dener ve uygularsanız, o kadar hızlı ikinci doğanız haline gelir. Becerilerinizi daha da ileri taşımaya hazırsanız, DataCamp'teki Excel ile Finansal Modelleme kursunu veya Excel Power Tools ile Veri Analizi beceri yolunu şiddetle öneririm. Bu kaynaklar, formülleri bilmek ile Excel'i gerçek bir iş aracı olarak kullanmak arasındaki farkı kapatmanıza yardımcı olur. 

Excel'in sunacağı çok şey var ve iç içe IF() bunlardan sadece biri. Bu formülleri yaratıcı biçimde kullanmaya başladığınızda Excel'in ne kadar yardımcı olabileceğini göreceksiniz.